गर्भसंस्कार, एक अद्‌भूत रहस्य (दान के घर देव (भक्त) का जन्म)

एक पुनारी प्रचलित कहावत है, कि यदि माता निर्धार करे तो यह कवाहत को भी गलत कर सकती है । और इतिहास के कई प्रसंग इस बात को साबित कर सकते है । माता के मनोबल और गर्भावस्था में किए संस्कारो के सिंचन ने सचमुच चमत्कार कर दिखाएँ है । इस अनुसंधान में आज हम बात करेंगे ।

title of the blog in hindi

भक्त प्रहलाद का जन्म दानवकुल में हुआ था । इस बात से हम सब वाकेफ है । दानवकुल में जन्म लेने के बावजूद उनके गुण देव समान थे । एसा कैसे ? क्या कारण है ? जिसने दानवकुल में प्रहलाद को देव जैसे गुणो का स्वामी बनाया । उत्तर है ‘गर्भसंस्कार’ । गर्भसंस्कार मतलब गर्भवती स्त्री द्वारा बच्चे को गर्भ में ही किया जानेवाला संस्कारो का सिंचन ।

गर्भावस्था दौरान भक्त प्रहलाद की मातृश्री कयाधु नारदमुनि के आश्रम में रहते थे । उनका संपूर्ण समय भगवान नारायण के मंत्र जाप और प्रभु की कथा-वार्ता सुनने में व्यतीत रहेता था । आश्रम का वातावरण बेहद शांत और भक्तिमय था । भोजन भी शुद्ध और सात्विक मिलता था । ऐसे भक्तिमय वातावरण का प्रभाव उसके गर्भस्थ शिशु पर हुआ जिसके फल स्वरूप भक्त प्रहलाद में भक्ति के बीज संस्कारित हुए और भारतवर्ष को श्रेष्ठ भक्त की भेंट मिली । सगर्भा स्त्री जैसे माहोल में रहे और जैसा चिंतन करे उसकी बच्चे पर होनेवाली असर समझने के लिए यह एक श्रेष्ठ उदाहरण है ।

गर्भसंस्कार की वजह से ही शायद राक्षस हिरण्यकश्यपु का पुत्र भक्त प्रहलाद देवतुल्य कहलाते थे ।

सचमुच गर्भावस्था दौरान हर एक स्त्री बच्चे के शारिरीक विकास के साथ-साथ मानसिक विकास पर भी ध्यान केन्द्रित करें तो नब्बे वर्ष का काम नव महिने में हो जाए और चाहे वैसी दिव्य आत्मा को जन्म देकर इस विश्व को उत्तम संतान की भेंट दे सकती है ।

એક અદભુત રહસ્ય… ગર્ભસંસ્કાર (દાનવ ના ઘરે ભક્તનો જન્મ)

એક જૂની અને જાણીતી કહેવત છે કે “વડ તેવા ટેટા અને બાપ તેવા બેટા”. જો માતા ધારે તો આ કહેવત ને પણ ખોટી પાડી શકે છે અને ઇતિહાસ ના ઘણા બધા પ્રસંગો એ વાત ની સાબિતી પુરી પાડે છે. માતાના મનોબળ અને ગર્ભાવસ્થામાં કરેલા સંસ્કારોના સિંચેને ખરેખર ચમત્કાર કરી બતાવ્યા છે. આ અનુસંધાનમાં, આજે આપણે વાત કરીશું બાળભક્ત પ્રહલાદની.

ભક્ત પ્રહલાદનો જન્મ દાનવકુળ માં થયો હતો એ વાતથી આપણે સૌ વાકેફ છીએ. દાનવકુળ માં જન્મ લેવા છતાં પણ તેમના બધા ગુણો દેવ જેવા હતા. એવું કેમ? શું કારણ છે જેણે દાનવકુળમાં જન્મેલા પ્રહલાદને દેવ જેવા ગુણોના સ્વામી બનાવ્યા? જવાબ છે “ગર્ભસંસ્કાર”. ગર્ભસંસ્કાર એટલે ગર્ભસ્થ સ્ત્રી દ્વારા બાળકને ગર્ભમાંજ કરેલું સંસ્કારોનું સિંચન.

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ભક્ત પ્રહલાદના માતૃશ્રી કયાધુ નારદમુનિના આશ્રમમાં રહેતા હતા. તેમનો સમગ્ર સમય ભગવાન નારાયણ ના મંત્ર જાપઃ અને પ્રભુની કથાઓ સાંભળવામાં વ્યતીત થતો હતો. આશ્રમમનું વાતાવરણ ખુબજ ભક્તિમય અને આહલાદક હતું.ભોજન પણ શુદ્ધ અને સાત્વિક હતું. આવા ભક્તિમય વાતાવરણની અસર તેમના ગર્ભસ્થ શિશુ પર પડી જેના ફળસ્વરૂપ ભક્ત પ્રહલાદમાં ભક્તિના બીજ રોપાયા અને ભારતવર્ષને શ્રેષ્ઠ ભક્ત ની ભેટ મળી.સગર્ભા સ્ત્રી જેવા વાતાવરણ માં રહે છે અને જેવું ચિંતન કરે છે એની તેના બાળક પર કેટલી હદે અસર પડે છે એ સમજવવા માટે નું આ ઉત્કૃષ્ઠ ઉદાહરણ છે. “ગર્ભસંસ્કાર” ના કારણેજ કદાચ રાક્ષસ હિરણ્યકશ્યપનો પુત્ર ભક્ત પ્રહલાદ દેવતુલ્ય કહેવાય છે.ખરેખર, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન દરેક સ્ત્રી બાળકના શારીરિક વિકાસની સાથે-સાથે માનસિક વિકાસની પણ કાળજી રાખે તો નેવું વર્ષ નું કામ નવ મહિનામાં જ થઇ જાય અને તે ધારે તેવી દિવ્ય આત્માને જન્મ આપીને આ વિશ્વને એક ઉત્તમ સંતાનની ભેટ આપી શકે છે.

ગર્ભાવસ્થા – “એક અલૌકિક સુખ”

જયારે એક સ્ત્રી “મા” બનવાની હોય છે એ પળ સ્ત્રી ના જીવનની સૌથી રોમાંચક પળ હોય છે. જિંદગી જાણે કે એકજ પળમાં બદલાઈ જાય છે. લાગણીઓ માં બદલાવ, વિચારોમાં બદલાવ, ખાવા-પીવા માં બદલાવ, હરવા ફરવામાં બદલાવ અને જાણે આજુબાજુ નો માહોલ પણ અચાનક બદલાઈ જતો હોય એમ લાગે. પરિવાર ના સભ્યો ધ્યાન રાખવાનું, સલાહ સૂચનો આપવાનું શરુ કરે. જાણે કે અજાણે આ સમય અદભુત સુખ ની સાથે થોડી મૂંઝવણો પણ લઇ ને આવે છે. શરીર માં થતા અસામન્ય ફેરફારોને કારણે બેચેની, સ્નાયુઓ ખેંચાવવા જેવા નાના-મોટા શારીરિક અને માનસિક પ્રશ્નો પણ રહેતા હોય છે.

Mom holding baby in womb - Gujarati

“આ સમય ચિંતાનો નહિ પરંતુ આવનારા બાળકના સર્વાંગી વિકાસ માટે ચિંતન કરવાનો છે.” 
કારણ કે વિજ્ઞાન પણ એમ કહે છે કે બાળક ના મગજનો 80% વિકાસ માતા ના ઉદર મા જ થાય છે. ગર્ભ માં રહેલું બાળક દીકરો છે કે દીકરી, એ ચિંતા કરવા કરતા, આવનારું બાળક મારુ સંતાન છે જે અત્યારે મારા ગર્ભ માં ઉછરી રહ્યું છે એ અલૌકિક સુખનો અનુભવ કરવાનો છે. ગર્ભાવસ્થા ની આ સુંદર સફર માં માતા બનનારી દરેક સ્ત્રી ઉચ્ચ કોટી ના સંતાનને જન્મ આપે એ માટે માનસિક અને શારીરિક સ્વાથ્ય ની તકેદારી રાખવાની ખુબ જ જરૂર છે.

જેમ સપનાના ઘર નું નિર્માણ કરવા પ્લાંનિંગ અને સપ્રમાણ સામગ્રી જેવી કે રેતી, સિમેન્ટ, પાણી અને ઈંટો ની જરૂર પડે છે એ જ રીતે ગર્ભમાં રહેલા સંતાનના જીવનઘડતર નો પાયો મજબૂત કરવા ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જ ઉચ્ચ વિચારો, સમતોલ આહાર, ધ્યાન, યોગ અને અમુક નિયમોના પાલન કરવાની જરૂર છે.ખરેખર, ખુબ જ અદભુત સમયગાળો છે આ ગર્ભાવસ્થા ! નાજુક પરિસ્થિતિ માં પણ અલૌકિક સુખનો અનુભવ કરવાનો મોકો ભગવાને માત્ર સ્ત્રી ને જ આપ્યો છે.

गर्भावस्था और भोजन

‘माता’ बनना हर स्त्री के जीवन का सबसे रोमांचक और अविस्मरणिय अनुभवो से भरा समय है । परंतु इस समय को और भी सुंदर बनाया जा सकता है, जो वैदिक और वैज्ञानिक तरीके से सिध्ध हुई कुछ बातो का ध्यान रखा जाएँ ।

वैज्ञानिक प्रयोगो से भी यह साबित हुआ हे कि गर्भस्थ स्त्री जो भी भोजन ग्रहण करती है, उसकी गर्भ में पल रहे बच्चे पर भी शारीरिक और मानसिक असर होता है । हमारें यहाँ पूरानी कहावत है “जैसा अन्न वैसा मन” इसलिए तो रानी कौशल्या ने अपने गर्भावस्था के दौरान राजमहेल का भोजन का त्याग किया । अहोहो….. यह क्या । राजमहेल का भोजन का त्याग । महाराज दशरथ चिंता में पड़ गए । दशरथ महाराज को जान-पडताल करते यह पता चला कि रानी ने महल के भोजन का त्याग इसलिए किया कि महल में तो समग्र राज्यमें से अन्नसामग्री संचित की जाती है । यह अन्न सामग्री किसने, कैसे और कैसी भावना से दिया उसका कोई पता नहीं और यह अन्न ग्रहण करने से आनेवाले बच्चे पर विपरीत असर पड़ सकता है । कौशल्या राणीने समग्र गर्भावस्था दौरान ऋषिवर वशिष्ठ के आश्रम से आया हुआ भोजन ही ग्रहण किया । उसके बदले में राणी ने आश्रम की कन्याओं को विद्यापाठ कराया । इस पर से कह सकते है कि रानी ने अपनी मेहनत के फल स्वरूप प्राप्त सात्विक भोजन ही ग्रहण किया । एसा सात्विक और मेहनत से प्राप्त भोजन ग्रहण करने से बच्चे के मन का सात्विक विकास हुआ जो शायद राजमहल के भोजनन से न होता । इस तरह श्रीराम का श्रेष्ठ विकास हुआ ।

कितनी पवित्र और शुद्ध भावना । क्या आज के आधुनिक युग में एसी विचारधारा की जरुरत नहीं है । बाहर के कोई भी रेस्टोरां या भारी बना हुआ भोजन किस तरह और कैसी भावना से बना होगा यह कोई भी निश्चित नहीं बता सकता । जो आज भी गर्भवती स्त्री निर्धार करे कि वह अपने समग्र गर्भावस्था दौरान घर में पका हुआ शुद्ध और सात्विक भोजन ही ग्रहण करेगी तो आनेवाले बच्चे के तन और मन पर निश्चित रुप से फायदा होगा ।

ગર્ભાવસ્થા અને ભોજન

‘માતા’ બનવું એ દરેક સ્ત્રીના જીવનનો સૌથી રોમાંચક અને અવિસ્મરણીય અનુભવોથી ભરેલો સમયગાળો છે પરંતુ આ સમય વધારે સુંદર બનાવી શકાય જો વૈદિક અને વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ સિદ્ધ થયેલી અમુક બાબતો નું યોગ્ય ધ્યાન રાખવામાં આવે.

વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગોએ સાબિત કર્યું છે કે ગર્ભસ્થ સ્ત્રી જે પણ ભોજન આરોગે તેની તેના ગર્ભ માં રહેલા બાળક પર શારીરિક અને માનસીક અસરો જોવા મળતી હોય છે. આપણી જૂની કહેવત છે ને “જેવું અન્ન એવું મન”. એટલેજ તો રાણી કૌશલ્યાએ રાજમહેલ ના ભોજનનો ગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન ત્યાગ કર્યો હતો. ઓહોહો !.. આ શું? રાજમહેલ ના ભોજનનો ત્યાગ? મહારાજા દશરથ ચિંતા માં પડી ગયા. દશરથ મહારાજે તાપસ કરતા ખબર પડી કે કે રાણી એ ભોજનનો ત્યાગ એટલા માટે કર્યો કારણ કે રાજમહેલમાં જે અન્નસામગ્રી આવે છે તે તો સમગ્ર રાજ્યમાંથી આવે છે.એ અન્ન કોણે, કેવી રીતે, કેવી ભાવનાથી પકવ્યું હશે અને એ અન્ન આરોગવાથી આવનારા બાળક પર પણ વિપરીત અસર પડી શકે. કૌશલ્યા રાણીએ સમગ્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ઋષિવર વશિષ્ઠ ના આશ્રમમાંથી આવેલું ભોજનજ આરોગેલું. તેના બદલામાં મહારાણી એ આશ્રમ ની કન્યાઓને વિદ્યાપાઠ કરાવ્યો હતો. આથી કહી શકાય કે મહારાણી એપોતાની મહેનત ના ફળ સ્વરૂપે મેળવેલું સાત્વિક ભોજનજ આરોગ્યું હતું. આવુ સાત્વિક અને મહેનતથી મેળવેલુ ભોજન આરોગવાથી બાળકના મનનું બંધારણ અને ઘડતર પણ સાત્વિક જ થયું જે કદાચ રાજમહેલ ના ભોજનથી ન થાત. આમ શ્રી રામ નો શ્રેષ્ઠ વિકાસ થયો

કેટલી પવિત્ર અને શુદ્ધ ભાવના ! શું આજના અત્યાધુનિક જમાનામાં આવી વિચારસરણી ની જરૂરિયાત નથી? બહારની કોઈ પણ રેસ્ટોરાં કે લારી નું બનેલું ભોજન કેવી રીતે અને એનાથી પણ વિશેષ કેવી ભાવનાથી બનાવેલું હશે એ કોઈ ખાતરીપૂર્વક કહી ના શકે. જો આજે પણ ગર્ભસ્થ સ્ત્રી નક્કી કરે, કે તે પણ સમગ્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ઘરમાં બનાવેલું શુદ્ધ અને સાત્વિક ભોજન જ આરોગશે તો ચોક્કસ આવનાર બાળકના તન અને મન પર નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળશે.

હા, માં જે ધારે તે કરી શકે

માતૃત્વ શબ્દ સાંભળતા જ મમતાનો અનુભવ થાય. પણ આ માતૃત્વ એ માત્ર નવ મહિનાની લાગણીઓનો અવસર નથી. એક સ્ત્રી જયારે નાનું બાળક હોય છે ત્યારથી જ મા હોય છે. ક્યારેક રમકડાં ની ઢીંગલી પર પ્રેમ વરસાવતી, તો ક્યારેક એના ભાઈ-બહેન પર ,અને ક્યારેક તો એના પિતા પર પણ. આજના વુમન એનપાવરમેન્ટ ના જમાનામાં દરેક સ્ત્રી એ પહેલા તો એ યાદ રાખવાનું છે કે ઉપરવાળા એ તમને સ્ત્રી હોવાનું ગૌરવ પ્રદાન કર્યું છે. સર્જન કરવાની ક્ષમતા આપીને પરમેશ્વરે પોતાની સમોવડી હોવાનો અનુભવ કરાવ્યો છે. એક આત્મા બીજા આત્મા નો અનુભવ કરી શકે, અને એ આત્મા ને શરીર આપી શકે એવું ઔલોકિક કાર્ય માત્ર ભગવાન અને સ્ત્રી જ કરી શકે. ગર્ભ માં વિકસતો આત્મા એ મારુ સંતાન છે , વાહ.. શું અદભુત અનુભૂતિ છે. માતૃત્વ દુનિયાની બધીજ સ્ત્રીઓ માટે એકસરખો આનંદદાયી અનુભવ છે. ભલે એ પછી ધનવાન હોય કે ગરીબ.

શ્રેષ્ઠ, સશક્ત, ગુણવાન અને બુદ્ધિવાન સંતાન વિશ્વ ને ભેટ આપવું એ એક સ્ત્રી ની સૌ થી મોટી ફરજ છે. પ્રાચીન કાળમાં નિર્બળ સંતાન ને જન્મ આપવો એ પાપ ગણાતું હતું.એટલે સંતાન તેજસ્વી, શૂરવીર અને પરાક્રમી આવે એ માટે ગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન જ ખાસ પ્રયત્નો કરવામાં આવતા હતા. આજની સ્ત્રી તો ભણેલી, આધુનિક અને પુરુષ સમોવડી છે. આહાર, વિહાર અને વિચારમાં જો સંયમ રાખવામાં આવે અને ચોક્કસ સંસ્કાર નું સિંચન ગર્ભાવસ્થા થી જ કરવામાં આવે તો એ માતા વિશ્વ ને ઉચ્ચકોટી ના સંતાનો ચોક્કસ ભેટ આપી શકે છે.

શ્રી કૃષ્ણ ની વાતો માતા સુભદ્રા ના ગર્ભ જ માં સાંભળી, શીખી અને નાની ઉમર માં જ શું અભિમન્યુ એ ચક્રવ્યૂહ નહોતા વીંધ્યા ? .જો જીજાબાઇ એ સંકલ્પ ન કર્યો હોત કે મારા ગર્ભ માં રહેલું બાળક પરાક્રમી અને શૂરવીર બને, તો શિવાજી જેવા શૂરવીર ભારત દેશ ને ક્યાંથી મળ્યાં હોત ? પુતળીબાઈ ના સંતાન એવા મહાત્મા ગાંધી થી લઇ ને હીરાબા ના સુપુત્ર એવા ભારત ના વર્તમાન પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી સહીત ના મહાન લોકો ના જીવનમાં જો ડોકિયું કરવામાં આવે તો ખ્યાલ આવશે કે એમના જીવનના ઘડતર નો પાયો પણ એમની જનેતાઓએ જ નાખ્યો હતો.

હા, માં તું જે ધારે એ ચોકકસ કરી શકે.

हा, माँ जो निर्धार करे वह कर सकती है

मातृत्व शब्द सुनते ही ममता का अनुभव होता है । पर यह मातृत्त्व केवल नव महिने की भावनाओं का अवसर नहीं है एक औरत जब बाल्यावस्था में होती है तब से ही वह माँ होती है । कभी खिलोने की गुडियाँ पर प्रेम बरसाती हुई, तो कभी अपने भाई-बहन पर, तो कभी तो अपने पिता पर । आज के वुमन एम्पावरमेन्ट के जमाने में हर स्त्री को यह याद रखने की जरुरत है कि उपरवाले ने तुम्हे स्त्री होने के गौरव प्रदान किया है । सर्जन करने की क्षमता देकर पर्मेश्वर आपको उसके समकक्ष होने का दरज्जा दिया है । एक आत्मा दूसरी आत्मा को महसूस कर सके, और उस आत्मा को शरीर दे सके एसा अलौकिक कार्य मात्र भगवान और औरत ही कर सकते है । गर्भ में पल रही आत्मा मेरी संतान है । वाह… क्या अद्‌भूत अनुभूति है । मातृत्व दुनिया की हर एक औरत के लिए एक जैसा ही आनंददायी अनुभव है, फिर चाहे वो धनवान हो या गरीब ।

श्रेष्ठ, सशक्त, गुणवान और बुद्धिमान संतान जगत को भेंट देना वो एक औरत की सबसे बड़ी जिम्मेदारी है । प्राचीन युग में निर्बल संतान को जन्म देना – वह भी एक पाप कहलाता था । इसलिए संतान तेजस्वी, शूरवीर और पराक्रमी हो उसके लिए गर्भावस्था दौरान ही खास प्रयास किए जाते है । आज की नारी तो शिक्षित आधुनिक और पुरुष के समकक्ष है । आहार, विहार और विचार में जो संयम रखा जाए और निश्चित संस्कारो का सिंचन गर्भावस्था से ही किया जाए तो माता विश्व को उच्चकोटी की संतान निश्चय ही भेंट दे सकती है ।

श्रीकृष्ण की बाते माता सुभद्रा के गर्भ में ही सुनकर, सीखकर क्या छोटी उम्र में ही अभिमन्यु ने चक्रव्यूह को नही भेदा । यदि माता जीजाबाई ने निर्धार न लिया होता कि मेरे गर्भ का बालक शूरवीर और पराक्रमी बने, तो शिवाजी जैसे शूरवीर भारत देश को मिल पाते ? पूतलीबाई ने संतान महात्मा गाँधी से लेकर हीराबा ने सुपुत्र ऐसे भारत के वर्तमानकालिन प्रधानमंत्री श्री नरेन्द्रभाई मोदी सहित सभी महान हस्तीयाँ के जीवन में झाँकी की जाए तो पता चलता है कि उसके श्रेष्ठ जीवन की नींव उनकी जननी ने ही रखी है ।

हाँ माँ तु यदि निर्धार करे तो जरूर कर सकती है ।

Mother Can Attain Whats She Wants

The word “Maternity” is not about just the period of pregnancy or giving birth to a child. The
affection we felt after hearing this word is inexplicable. The motherhood nature of any girl
developed itself when she is a kid either it will be in the form of caring the baby doll or pouring out the love to her siblings or her father. In this era of women empowerment, every woman should
understand that they have been blessed by God. They have the power to create a new life within
them. The experiencing of being a mother creating a new soul is indeed a very blissful thing and it is independent of any financial status or caste.
It is the foremost duty of any woman to give birth to a child which is finest, greatest and
accomplished. In ancient times it is said to be a curse if the born child is weak and lame so to make
the child the greatest of all in all the aspects they used to take proper care and precautions. The
women of this century are well educated and matured and they have their own perspective in this
society. If they have cared physically and mentally with a touch of our Indian culture at the
time of pregnancy they will surely give birth to a divine soul.

Didn’t Abhimanyu break the chakravyu by learning the skills listening to Lord Krishna whilst being in
Mother Shubhadra’s womb? If Jijabai hasn’t pledged herself to make her child brave and
unbeatable then how the world would have witnessed the bravest Shivaji. From the son of putdibai
Mahatma Gandhi to the son of Hirabai our present Prime Minister Shri Narendra Modi all the
greatest people have the biggest role of their mother in their life.
Indeed, Mother can attain anything she wants.

Pregnancy and Food

Being a ‘mother’ is a period filled with the most thrilling and non-committal experiences of every woman’s life, but this time can be made more beautiful if certain aspects of Vedic and scientific terms are properly considered.

Scientific experiments have shown that any pregnant woman who intakes any meal may have physical and mental effects on her fetus. There is one old saying called “LIKE FOOD LIKE MIND”.

Queen Kanya has sacrificed the meal of the palace during pregnancy. Oh! What’s this? Renunciation of the palace? Maharaja Dashrath fell into anxiety. Dasharatha Maharaja understood that the queen has renounced the meal because the food which comes in the royal house comes from the entire state. Who has eaten food, how it has been cooked, and also the opposite effect of the child coming to that food may fall. During the entire pregnancy, Kausalya Rani consolidated the food from the Ashram of Rishavar Vashishtha. In return, Maharani taught the life lessons to ashram’s girl student. Thus, it can be said that the queen consolidated the fruit from her own hard work. Due to such a good and hard-working meal, the formation and formulation of the child’s mind also came true, which probably would not have been from the palace meal. Thus Shri Ram born the best.

How sacred and pure spirit! Do we not need such thinking in today’s modern times? It cannot be convinced that how the food made outside of any outdoor restaurant or lorry is made and by what intention t it was made. Even today, if the pregnant woman decides that she also consolidates pure and homemade foods during the entire pregnancy, then there will be a significant improvement in the child’s body and mind.